مجوز gplv3 و کنفرانس ریچارد استالمن


و این هم ترجمهٔ کنفرانس ریچارد استالمن:
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
من بسیار خوشحالم از این که می‌گویم ما واقعاً در حال انتشار نسخهٔ سوم مجوز GPL هستیم. امروز. به اعتقاد من همین الآن. با این کنفرانس آن(GPLv3) رسمی خواهد شد و مردم می‌توانند شروع به انتشار نرم‌افزار تحت GPL نسخهٔ ۳ کنند. واقعاً ۱۶ سال از انتشار GPL نسخهٔ ۲ می‌گذرد. ما فکر نمی‌کردیم که تا انتشار نسخهٔ بعدی این مجوز، اینقدر طول بکشد، و من در آینده توجه خواهم کرد که به‌روزرسانی باید سریعتر باشد. از این به بعد، بیشتر از یک دهه منتظر نخواهیم شد.

اما چه چیزی است که دربارهٔ GPL نسخهٔ ۳ بسیار مهم است؟ خب، اول از همه GPL برای چیست؟ هدف آن چیست؟ من مجوز همگانی عمومی گنو(GNU GPL) را برای هدف بسیار ساده‌ای طراحی کردم: تا از آزادی هر کاربر یک برنامهٔ آزاد دفاع کنم. همهٔ برنامه‌های آزاد این کار را انجام نمی‌دهند. بعضی برنامه‌های آزاد تحت مجوزهای دیگری منتشر شده‌اند که سهل‌انگار و سست هستند، که اجازه می‌دهند نسخهٔ تغییریافتهٔ برنامه، غیرآزاد باشد. حتی بعضی از آنها اجازه می‌دهند که تنها با کامپایل برنامه، بشود آن را غیرآزاد کرد. اما بعد از آن چه اتفاقی می‌افتد؟ این نرم‌افزار ممکن است بسیار محبوب باشد، ممکن است بسیار قدرتمند و قابل اطمینان باشد. اما عاجر می‌ماند از اینکه آزادی را برای کاربران به ارمغان آورد.

پس مجوز همگانی عمومی گنو (GNU GPL) طراحی شده است تا مطمئن باشیم هر کس که نرم‌افزار را می‌گیرد، تمام آزادی‌های لازم که کاربر باید داشته باشید را هم به همراه نرم‌افزار می‌گیرد.
این آزادی‌ها عبارتند از:

آزادی صفر: آزادی برای اجرای برنامه، هر طور که خودتان بخواهید.
آزادی یک: آزادی برای مطالعهٔ کد منبع برنامه و تغییر آن، تا آنچه را که شما می‌خواهید انجام دهد.
آزادی دو: آزادی برای کمک به همسایه(اطرافیان) خود، یعنی آزادی برای توزیع کپی‌های دقیق(بدون تغییر)، تا سرحد و شامل انتشار(تألیف) مجدد آن، هر زمان که خودتان بخواهید. و…
آزادی سه: که آزادی برای کمک به(همکاری با) جامعهٔ خود است، آزادی برای توزیع کپی‌هایی از نسخه‌های تغییریافتهٔ خودتان، تا سرحد و شامل انتشار(تألیف) آن، هر زمان که خودتان بخواهید.

اینها آزادی‌های لازم هستند تا ما بتوانیم کارهای کامپیوتری خودمان را کنترل کنیم و اعضای خوب و مفیدی در جوامع خود باشیم. همچنین آنها به ما یک کنترل دموکراتیک می‌دهند بر آنچه که نرم‌افزار ما انجام می‌دهد.

تنها با مجوزی مثل GNU GPL است که کاربران این چهار آزادی را دارند. اما دشمنان آزادی هم آرام نمی‌نشینند. از زمان بیرون آمدن نسخه ۲ مجوز GPL ، آنها به راههای جدیدی فکر می‌کنند که کاربران را از آزادی‌هایشان جدا کنند. بنابراین ما ناچاریم راه‌هایی را بیابیم تا از این کار آنها جلوگیری کنیم. تا مطمئن شویم GPL آنچه را که همیشه می‌گفتیم(می‌خواستیم) همچنان انجام می‌دهد.

به عنوان مثال، روشی وجود دارد که ما به آن می‌گوییم Tivo کردن محصول بعد از شروع آن. Tivo ( تیوُ ) شامل نرم‌افزاری است که تحت GPL نسخهٔ ۲ منتشر شده، و آنها رسماً نیازمندی‌های GPL نسخهٔ ۲ را برآورده می‌کنند. اما فایده‌ای برای کاربر ندارد. بله، کاربر می‌تواند کد منبع نرم‌افزار را بگیرد، اما اگر کاربر سعی کند که آن را تغییر دهد، و کامپایل کند و در Tivo نصب کند، آن اجرا نخواهد شد! آن تضمین شده که اجرا نشود! و تصادفی نیست. Tivo شامل حلقه‌هایی است که که امضای برنامه را بررسی کند، و اگر امضا به هر وجهی تغییر کرده باشد، برنامه بسته خواهد شد. حالا چرا آنها می‌خواهند چنین کاری انجام دهند؟ علتش سهو نیست(عمدی است). دلیلش اینست که Tivo طراحی شده تا کاربر را محدود کند، و تا جاسوسی کاربر را کند. ویژگی‌هایی زشت و بدخواهانه. و آنها می‌خواهند تا مطمئن شوند که کاربر نمی‌تواند از این ویژگی‌های زشت برنامه، به طبیعی‌ترین روش رها شود. روشی که کاربران فکر می‌کنند می‌توانند آن را در مورد نرم‌افزار آزاد انجام دهند. آنها(سازندگان نرم‌افزار) این حلقهٔ خاص را گذاشته‌اند تا مطمئن شوند که مردم نمی‌توانند نسخه‌هایی از نرم‌افزار را تغییر دهند.

از این‌رو GPL نسخهٔ ۳ از این عمل جلوگیری می‌کند. آن می‌گوید که اگر شما نسخه‌های باینری را بصورت یک محصول بین مصرف‌کنندگان منتشر کنید، شما باید اطلاعات کافی را به آنها(مصرف‌کنندگان) بدهید طوری‌که بتوانند نسخه‌های تغییریافته‌شان از محصول خریده شده را نصب و اجرا کنند.

گونهٔ دیگری از Tivo کردن هم وجود دارد، که آن «پردازش خیانت‌آمیز» است! آن جایی است که طوری به کامپیوتر برنامه داده شده تا به وب‌سایتی که با آن ارتباط برقرار می‌کنید بگوید که شما نسخهٔ رسمی(مُصوّب) نرم‌افزار را اجرا می‌کنید یا نسخهٔ تغییریافتهٔ خودتان را. و اگر شما در حال اجرای نسخهٔ تغییریافتهٔ خودتان باشید، آن خواهد گفت که «آنها به شما اعتماد نمی‌کنند»، پس شما اجازهٔ برقراری ارتباط با سایت را ندارید. خب، با GPL نسخهٔ ۳ هیچ یک از این دو [روش Tivo کردن] اجازه داده نشده است. آنها باید اطلاعات کافی را به شما بدهند تا نسخه‌های تغییریافته را نصب کنید، طوری‌که بتوانند دقیقاً همانطور که از نسخه‌های اصلی انتظار می‌رود، کار کنند، بدون اینکه تغییرات شما باعث شود که آن کار دیگری انجام دهد. آنها اجازه ندارند آن را به طریقی منتشر کنند که صِرفاً تغییر دادن آن توسط شما، مانع از عملکرد آن شود، عمکردی که نسخهٔ اصلی[تغییر نیافتهٔ] آن خواهد داشت. پس ما جلوگیری کرده‌ایم از هر دو نوع این روش که عملاً آزادی شمارهٔ یک را از بین می‌برند: آزادی برای مطالعهٔ و تغییر کد منبع بطوری‌که آن کاری را انجام دهد که شما می‌خواهید.

تهدید دیگری که برای آزادی ما وجود دارد، از «حق‌امتیازهای نرم‌افزاری» ناشی می‌شود. من مطمئنم که شما چیزهایی دربارهٔ قرارداد بین ناول و مایکروسافت شنیده‌اید، قرارداد‌ای که خطرناک بود، چون عملاً ناول بهایی را به مایکروسافت می‌پردازد تا مشتری‌هایش را از بعضی حق‌امتیازهای مایکروسافت حفظ کند. خب، اگر مایکروسافت یا هر کس دیگری بتواند کاربران را برای داشتن حق اجرای نرم‌افزار آزاد، وادار به پرداخت بهایی کند، این آزادی صفر را کنار می‌زند: آزادی برای اجرای برنامه همان‌طور که خودتان بخواهید. ما نمی‌توانیم بیکار بنشینیم و اجازه بدهیم این اتفاق بیفتد.

حالا، GPL نسخهٔ ۲ تغییری نسبت به نسخهٔ ۱ داشته تا ما را محفاظت کند در مقابل اینکه از حق‌امتیازهای نرم‌افزاری برای عملاً غیرآزاد ساختن برنامه استفاده شود. اما این فقط وقتی بکار می‌آید که خود توزیع‌کننده، مجوزِ یک حق‌امتیاز را بدست آورد. خب در قرارداد ناول و مایکروسافت، انها زیرک بودند، و مایکروسافت مجوزِ یک حق‌امتیاز را به ناول نداد. پس آنها از شکافی(نقصی) که در GPL نسخهٔ ۲ بود سوءاستفاده کردند. خب، در GPL نسخهٔ ۳ دیگر چنین شکافی(نقصی) نداریم، [پس] چنین قراردادهایی اجازه داده نشده است.

به هر حال، بجای اینکه به سادگی بگوییم ناول نمی‌تواند تحت قراردادشان برنامه‌هایی با مجوز GPL نسخهٔ ۳ منتشر کند، ما راه زیرکانه‌تری یافتیم. وقتی مایکروسافت [نرم‌افزارهای تحت GPL نسخهٔ ۲ که مورد قرارداد هستند را] به GPL نسخهٔ ۳ به‌روزرسانی می‌کند، GPL نسخهٔ ۳ این حفاظت مشتری‌های ناول از حق‌امتیاز مایکروسافت را توسعه(تعمیم) می‌دهد به هر کسی که برنامه‌های آنها را استفاده کند. در نتیجه ما راهی را پیدا کردیم که از آن قرارداد بر علیه مایکروسافت استفاده کنیم و باعث شویم که [آن قرارداد] نتیجهٔ معکوس داشته باشد. پس برای نرم‌افزار آزاد بسیار مهم است که مجوزش به GPL نسخهٔ ۳ به‌روزرسانی شود. از آنجا که ناول به مرور زمان سر و کارش با نسخه‌های جدید نرم‌افزارها خواهد بود، در نتیجه اجتماع ما از این فایده بهره‌مند خواهد شد. این [به‌روزرسانی مجوز برنامه‌ها] باید بسیار زود انجام بگیرد، چون اگر ما خیلی زیاد منتظر شویم، مایکروسافت تمام کوپن‌های خود را خواهد فروخت و بعد ما دیگر قادر نخواهیم بود از این قرارداد بر علیه خودشان استفاده کنیم. پس به سرعت برنامه‌های خودتان را تغییر مجوز دهید [از GPL نسخهٔ ۲ به GPL نسخهٔ ۳] که این کار بسیار مهم است. ما از تمام نگهدارنده‌های (maintainer های) نرم‌افزارهای گنو انتظار داریم که در طی چند ماه آینده این به‌روزرسانی مجوز را انجام دهند. این مهم است. اما باقی توسعه‌دهنده‌های نرم‌افزارهای آزاد [ ِتحت GPL] هم بهتر است که این به‌روزرسانی مجوز را انجام دهند.

بعضی از مردم خواهند بود که از شما می‌خواهند این کار را انجام ندهید. یک اقلیتی از جامعهٔ ما به نظر می‌رسد که از GPL نسخهٔ ۳ بسیار عصبانی هستند. و ما وقتی به دنبال انگیزهٔ آنها می‌گردیم، معمولاً به این نتیجه می‌رسیم که آنها با هدف GNU GPL مخالف هستند، هدف تضمین آزادی برای هر کاربر. وقتی کسانی که چنین دیدگاهی دارند، از شما خواستند که آزادی کاربران را بصورت آسیب‌پذیر باقی بگذارید، لطفاً به حرف آنها گوش نکنید. از آزادی کاربران دفاع کنید، که مهم است. و حتی اگر آنها مردمی هستند که از ما می‌خواهند این کار را انجام ندهیم، با باید آن را انجام دهیم. ما باید از آزادی کاربران در مقابل این تهدیدات دفاع کنیم.

البته مزیت‌های دیگری هم برای GPL نسخهٔ ۳ هست. سازگاری با مجوز Apache یکی از آن مزایاست. بین‌المللی‌سازی بهتر یک مزیت دیگر است. همچنین شما متوجه می‌شوید که شرطهای پایانی آن، بسیار بهتر عمل می‌کنند در مورد یک توزیع‌کنندهٔ کل مجموعهٔ یک توزیع گنو + لینوکس، که توزیع‌کننده دچار اشتباهی شده و GPL را برای هزاران برنامه به یکباره نقض کرده است. و البته می‌خواهد که اشتباهش را تصحیح کند. با نسخهٔ ۲ مجوز GPL آن شخص که دچار اشتباه شده، مجوزش را برای همیشه از دست خواهد داد، برای هر برنامه‌ای از هر صاحب حق‌التألیف، و مجبور است که از هر کسی درخواست بخشش کند، کاری که امکان‌پذیر نیست. اما با GPL نسخهٔ ۳ ، اگر آنها اشتباه خود را اصلاح کنند، و صاحبان حق‌التألیف تا ۶۰ روز بعد شکایت نکنند، سپس آن اشتباهات پاک شده‌اند و آنها فقط باید با کسانی گفتگو کنند که واقعاً شکایت کرده‌اند. البته با این فرض که آنها مردمی صادق(بی‌غرض) باشند و اشتباه خود را تصحیح کنند. ما هنوز موقعیت خوبی داریم برای اجرای مجوز بر علیه کسی که قصد دارد مجوز را زیر پا بگذارد و اشتباه خود را تصحیح نکند.

پس GPL نسخهٔ ۳ از چندین روش به جامعهٔ ما کمک می‌کند، و من مردم را تشویق می‌کنم که [برنامه‌ها را] به آن ارتقاء دهند.
متشکرم.

نفر بعدی که می‌خواهد صحبت کند، کیست؟
خب، من با نوشیدن کمی چای، این فاصله را پر می‌کنم.
[تشویق حاضران]
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ریچارد استالمن – ۲۹ ژوئن ۲۰۰۷
این متن ترجمه‌ای است از:
RMS announces release of GPLv3
مترجم: عبارت‌هایی که داخل براکت [] یا پرانتز آمده‌اند، به عنوان توضیح توسط مترجم اضافه شده‌اند، و یا یک معنای دوم برای عبارت انگلیسی هستند.

منبع :+

Advertisements
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. 2010/10/22 در 17:33

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: